A VERDADE

Cando un partido político quere chegar a gobernar todo o país, non se prepara a cegas senón que coñece moi ben o que está pasando e as posibilidades que ten de actuar. O PP tivo toda a información financeira desde moito antes de chegar a gobernar, e sabía que o seu obxectivo era recortar diñeiro de onde fose para sanear ás caixas, fundamentalmente a Bankia.

Seica imos ser tan inxenuos de pensar que non coñecían a realidade das caixas gobernadas por eles e fusionadas despois en Banquia. Botar a culpa aos socialistas é o máis fácil, o problema é que non a teñen só eles. Eludir responsabilidades de Bankia, o non dar explicacións do que pasou, non me sorprende.
Ninguén que estea moi implicado nun delito quere que se descubra a verdade.
O que non me gusta é que Rubalcaba apoie esta medida e ocórrenlleme dous motivos para iso:
1. Que tamén teñen moito que aflorar noutras caixas
2. Que O PSOE non está en condicións de afrontar unhas eleccións anticipadas.

Que a ZP lle veu grande a situación de gobernar a partir do 2008, todos sabémolo pero o de Rajoy só uns cantos podían pensalo. Polo que chegados a este punto hai que tomar o touro polos cornos dunha vez:
1. Que nos rescaten a nivel financeiro e non confundamos a nivel Estado.
2. Que o PP, teña a decencia de explicar a verdade do que está pasando, caia quen caia.
3. Que unha grupo de técnicos ben formados e sobre todo demócratas, gobérnennos á espera de que poidamos ter políticos novos, sans e libres de yugos económicos e con débedas pendentes.
A historia pon, sempre, a cada un no seu lugar, só hai que esperar.

SEN SAÍDA

Na historia da humanidade houbo moitas crises económicas. Delas saíuse. A España de Felipe II estaba na quebra, non técnica, senón total. ¿Que se fixo? Expoliar a prata dos países conquistados. Estabamos en guerra cos ingleses e necesitábase diñeiro xa, para investir en máis guerra.

A Segunda Guerra Mundial viño ao xeito para saír da crise económica que tiña EEUU, logo da Gran Depresión. Destruír todo para volvelo a reconstruír. É unha ironía pero Hitler salvou a economía de USA. Logo veu o Plan Marshall de axuda a Europa, excepto España, que non houbo axuda senón exclusión, e chegou o milagre alemán cos dólares. España foi saíndo da crise, da guerra civil, a base de alpargatas, salarios miserables, onde as multinacionais viron un choio para investir e gañar diñeiro a montóns.

Convertémonos no 5º ó 6º fabricante mundial de automóbiles. A banca empezou a gañar moito diñeiro e viñeron as fusións: Bilbao-Biscaia, logo con Arxentaria. Á vez Banco Central-Santander-Banesto, etc. As Caixas ao seu aire.

No ano 1985 dixo Solchaga que investir en España e facerse rico en pouco tempo eran a mesma cousa. Logo viñeron outras crises económicas e non se fixo nada por cambiar as reformas fiscais, reformas bancarias, reformas laborais, etc.

Chegou Aznar e como chegou ao déficit cero, pois para que facer nada se "España vai ben". Mentres tanto gobernos de esquerdas e de dereitas na Europa nórdica, facían reformas a troche e moche. En Suecia con goberno de esquerdas e en Dinamarca con goberno de dereitas. Pero o fixeron cando as cousas ían ben, que é cando hai que facer as reformas e custan menos.

Alemaña, coa reunificación tivo que gastarse unha chea de diñeiro, porque Alemaña do Leste estaba como un solar, cun paro do 40%. En 2004 fixeron as reformas que agora xa non teñen que facer, porque xa están en funcionamento.

Agora en España e demais países periféricos, como nos chaman, xa é tarde; non hai goberno de esquerdas ou de dereitas que saque a España desta crise tal brutal e tan deixada en mans do capitalismo salvaxe, porque non hai ideas claras. Ocorrencias eran as de Zapatero e ocorrencias son as de Rajoy.

Pero non nos equivoquemos, España é así. Temos que esperar a ver que fan outros países, que tiren do carro e nós mal que ben subirnos a el.

DE EXCUSAS E COARTADAS

Os cidadáns xa descubriron que o Goberno de Rajoy aproveita a crise para facer da súa capa un saio e a custe cero. Permítanme que me explique. A situación de dificultade que atravesamos é a coartada perfecta para levar ao extremo os seus postulados neoliberais, e ao mesmo tempo baixo a excusa de que nada funciona, meterlle ao estado do benestar, ao de todos, uns machetazos que están grabando na cidadanía a mensaxe de sálvese quen poida, ou como din no Salnés que cada un se safe.

Xa coñecemos o guión: o público non é sostible, o privado é máis eficaz e non hai nada millor que a xestión privada do público ( enténdase imos repartir a tarta cos nosos que sempre as frangullas serán nosas). Rajoy e Feijoo ( tal para cual maraghota e media) xa o din a cotío. Feijoo xa o anunciou para a sanidade.

Xa circula por radio macuto o que pagaremos por estar enfermos, por darlle de comer no hospital, acompañar a un familiar… E todo o que fan pretenden que lle salga a custe cero. Aplican a mesma mensaxe de sempre: a culpa é de Zapatero, e eles que prometeron o ouro e máilo mouro, son inocentes de facer todo o contrario do que prometeron. Fan un engano masivo, pero pretenden que se lle poña no debe dos que tamen tiveron que sortear a crise, pero nunca tocaron os pilares básicos do de todos. Anuncian catástrofes cada venres. ¿Por transparencia? Mentira, é para ter a excusa e a coartada para seguir sustituindo o de todos polo deles. Domingo Tabuyo

NENOS POBRES

Hai nenos pobres en España. Moitos. Os que nos conmovemos con estas cifras debemos facer algo.
Tres de cada 10 nenos españois son pobres. Ser pobre en España, explicou a directora executiva de Unicef, Paloma Escudero, non significa non comer pero si non comer adecuadamente; ser pobre en España non significa non ter asistencia médica, pero si carecer de tratamentos que non cobre o medicamento público; ser pobre en España non quere dicir non ter un teito pero si non ter acceso a unha vivenda digna; ser neno pobre en España non significa non poder xogar pero si ser privado das actividades que completan unha educación. Hai xa máis nenos pobres que vellos pobres: 2.200.000. Son as cifras máis demoledoras que nos arroxou a crise. Escudero contouno coa claridade e intelixencia que a caracterizan e ata os medios que fan malabarismos para xustificar os recortes tiveron que deixar espazo para imprimir un titular que fai uns anos considerásemos impensable: "Hoxe en España a pobreza ten cara de neno". Escudero, que ante as miserias do mundo opta pola actitude de arremangarse e traballar, deixando para outros a lamentación pasiva, e estou convencida de que o que espera dos que temos unha tribuna é que repitamos uns datos que han de espertar conciencias. Hai nenos pobres en España. Moitos. Os que nos conmovemos con estas cifras debemos facer algo. En canto a aqueles aos que enseguida desgusta o ton sensiblero que se adopta para falar da infancia poden pensar en termos obxectivos: estase condenando á exclusión social a unha porcentaxe moi elevada de españois. É unha falta de investimento no futuro que pode ancorarnos por moitos anos no pasado no que viviron os nosos pais cando eran nenos. Pero, por que non dicilo, a simple idea de que un neno no noso país sexa pobre é insoportable.

A EDUCACIÓN

Non se trata soamente de que o Goberno considere a Educación como unha parcela máis a recortar no gasto do Estado, e de que se actúe cegamente sobre ela sen comprender a súa importancia. Non, é que están actuando deliberadamente para deteriorar e desacreditar o Ensino Público, para favorecer á privada.
Isto comezaron a facelo comunidades autónomas como a de Madrid, polo menos desde principios do curso lectivo que agora está finalizando, é dicir, desde o verán pasado, cando aínda gobernaba na Moncloa o presidente Zapatero. Como proba irrefutable, está o feito de que, mentres se esixía aos profesores un incremento das súas horas lectivas (e como consecuencia directa, deixábanse de contratar entre 2.000 e 3.000 profesores interinos só en Madrid), aumentaban as desgravacións fiscais na Renda para aquelas familias que enviasen aos seus fillos a estudar no ensino privado concertado.
A intencionalidade estaba -e segue estando- clarísima. Isto é moi importante comprendelo.
O Partido Popular xa non oculta as súas intencións de reformar o conxunto do sistema educativo. A semana pasada, unha portavoz do PP no Congreso aseguraba que o modelo educativo español estaba fracasado (¡¡??), e xa que logo era necesario modificalo. E eu pregúntome, se admitísemos que fracasou (algo moi discutible e opinable), ¿seica o mellor xeito de melloralo é reducir drasticamente os orzamentos e os recursos do ensino público? Paréceme un disparate monumental.
O asunto da Educación ten unha importancia capital para o futuro e o benestar da sociedade, nunca nos cansaremos de dicilo, e non se pode permitir que un goberno dunha cor determinada reforme e deteriore a calidade do ensino de forma UNILATERAL. A súa reforma estaría condenada de antemán ao fracaso, pero ademais os danos serían catastróficos e irreparables.
Este tema é extremadamente serio.

O MALGASTO DAS COMUNIDADES AUTÓNOMAS

Deberiamos recordar que a maior parte do gasto en España prodúceno as comunidades autónomas, e que na metade delas quen goberna é o PP desde fai lustros e lustros aplicando as políticas "de confianza" que cre convenientes; pero é que ademais o PP goberna desde fai un ano nunhas cantas que lle faltaban por gobernar (salvo Andalucía, País Vasco, Asturias e Cataluña) así que desde fai muuuuuucho tempo deberían coñecer o estado das contas, das súas propias contas. E curiosamente a maior parte das Caixas de Aforros polo tanto tiñan nos seus consellos de administración xentes políticas do PP na súa maioría, e bastantes do PSOE (si, e tamén de forma testemuñal en número algún representante dos sindicatos). E o Banco de España, que obviamente non fixo todo o ben que debía os seus deberes, ben que lles servía aos argumentos do PP cando coincidían co seu presidente no necesario das reformas laborais, nas reformas estruturais, nos seus informes nos que insinuaba un adelgazamento da administración.

Xa non nos acordamos agora cando na última lexislatura as hostes do PP non daban nin pan nin auga a ningunha das propostas do goberno cando xa a cousa púñase fea, nin o apoiaban na súa relacións internacionais, e fuxían da palabra consenso, e miraban para outro lado cando algúns dos seus políticos andaban metidos en xuízos(caso Bárcenas, caso Gurtel, caso Baleares, etc). Pero é que ademais os argumentos en contra dos mercados seguen sendo igual de válidos agora como fai uns meses; e se non que lle pregunten a Rajoy e a de Guindos que opinan agora dos mercados, cando xa recoñeceron publicamente que non saben que outras cousas facer para acougalos e pediron a axuda directamente de Europa.

Calquera economista diralle que o problema de España non era de déficit público nese caso estabamos mellor que a maioría de paises europeos, senón de débeda privada e de activos tóxicos dos bancos. Uns bancos que por certo non eran gobernados por sindicatos nin por políticos nin por xente que cobraba o soldo mínimo. Algunhas cousas  son certas, pero hai moitas cousas que non se din que tamén son certas, e ese é un dos problemas deste país: ninguén enfoca toda a realidade senón o anaco que máis lle convén.

EUROPA

O problema de Europa é o problema do sur de Europa. O problema é que os conservadores gregos mentiron, que os socialistas españois (e os conservadores) mentiron, que os portugueses fixeron o mesmo...
O problema é que nos últimos 20 anos os grandes países de Europa esquecéronse de seguir construíndo Europa. Alemaña preocupouse do seu (dixerir á DDR, pero polo menos fixo os seus deberes co goberno de concentración e sóubose adaptar á globalización). Francia é evidente que non os fixo... O reino unido dedicouse ao seu, a porlle chinesas ao proxecto europeo, a converter á city nun paraíso fiscal para acaparar toda a pasta que o crime sacaba da antiga URSS e, con axuda dos EEUU, a meterse en casas alleas.
Os burócratas de Bruxelas dedicáronse a vivir estupendamente e a pasar de todo e os do sur de Europa está claro ao que se dedicaron. En Grecia xa sabemos. En España Aznar sacounos da "vella Europa" e quíxonos converter en "potencia" á beira de EEUU e de UK... confundindo os seus intereses persoais cos do país (que pouco sabe "franquito" do mundo) e despois, para remate, o do talante esqueceuse de Europa e da globalización e tamén se dedicou a salvar ao mundo con alianzas civilizatorias e estreitando relacións con Chavez and company... No mundo de yupi para que nos imos a enfadar facendo reformas "desagradables" que puidesen enfadar aos "compañeiros"... ¿Crise?. ¿De que crise faládesme?. E en Italia, Berlusconi dedicado ás súas orxías (e menos mal que lle pararon os pés a DSK que senón a tal hora en lugar de Hollande teriamos ao satiro libertino como salvador de Europa e da humanidade da man dos socialistas... só imaxinalo dá repelús).
O problema de Europa, e o noso problema, é que mentres nós perdiamos o tempo recorrendo a todos os disparates imaxinables e inimaxinables, por aí fora había países que para nós eran terceiro mundo que ás caladas ían facendo os seus deberes e cambiando o mapa do mundo. Por iso o lugar de España e de Italia empezan a ocupar outros.
Tamén había xente que dicía que a final da champions estaba cantada e que a xogarían o Barsa e o Madrid pero a final de Munich resultou que a gañou o Chelsea e perdeuna o Bayern, os nosos non estaban... Iso pásanos por vender a pel do oso antes de.... e por querer facer as cousas sen baixar do autobús...

CAPITALISMO SALVAXE

É o momento historico, como moitos outros na historia da humanidade. Ningun imperio é eterno, e a sociedade é un volcan en permanente cambio.
A revolucion industrial "pario" o capitalismo salvaxe, de avaricia sen limites, do todo vale para conseguir fama e riquesa, do PIB ao infinito nun mundo onde os recursos son finitos, pero este modelo non é sostible no tempo, de continuar asi un brutal desastre mundial esta garantido, a economia esta absolutamente globalizada, pero a politica séguena manexando por parcelas de ahi xorden as súas contradicións e rifas, as súas crises e desbalances, e os cidadáns do montón os que via eleciones "democraticas" cada certo tempo dámoslles un cheque en branco para que fagan o que queiran, non pintamos nada, nunca o fixemos.
Goberno e opocicion son o mesmo can só que con diferente colar, no parlamento atácanse con ferocidade como as follas dunha tesoira, pero non se fan ningun dano o unico que sae cortado é o pobo. Pero nesta traxedia os que mais culpa teñen son os ganapanes dos medios de comunicacion, tristes plumiferos que alugan a súa alma e a súa dignidade por mil euros ao mes, para ensalsar elementais peloteros ata o altar dos olimpos, ou someter ao pobo á ignorancia e a apatia, ao extremo de que se un equipo de futbol gaña un campionato, ano tras ano a mesma estupidez, saen á rúa 40 mil monos aullando e saltando sen parar, e se alguén comvoca a unha marcha para frear os desmáns dos politicos non saen mais de mil.
É tempo de tomar a bastilla outra vez, os famosos "mercados" teñen nomes e apelidos e son os que mandan os tristes politicos, só son os seus vulgares empleadillos, pois é o momento de ir a por eles, a nosa paciencia ten un limite, é momento de dotar de ideoloxía e programa ao 15-M á marxe deste modelo social, de consumismo delirante.

AS CONTAS NON CADRAN

A diferenza entre ambas as circunstancias, a mentira contable do PSOE e a constatación do desvío orzamentario de Madrid e Valencia, é que mentres o engano dos socialistas só puido descubrise cando chegou o PP ao poder, a evolución negativa das contas madrileñas e valencianas foi revelada polos propios reponsables autonómicos populares.

Non é o mesmo porque non é igual. Cando, no discurso de investidura, Rajoy falou da necesidade dun axuste de 16.000 millóns de euros para cumprir o acordado con Europa, os socialistas calaron miserablemente a verdadeira necesidade de que se chegase aos 40.000 millóns, como aos poucos días púidose comprobar.

Deixando aparte o feito de que a trampa contable socialista supuxo 2,5 puntos do PIB e que este desvío agora constatado apenas chega ao 0,4, non hai que esquecer que estamos aínda referíndonos a cifras correspondentes ao período de 2011, cuxo control caía directamente sobre o Goberno de Zapatero. O exemplo de transparencia propiciado polo novo goberno de Rajoy, xa que logo, non pode ser máis encomiable.

Se os responsables políticos do PP fosen tan irresponsables como o foron o sr. Rubalcaba e os seus compañeiros de goberno, tratarían por todos os medios de ocultar esas cifras desfavorables. Como estamos ante novas formas de gobernar, que afrontan os problemas de fronte, con equilibrio, moderación e sentido reformista, era lóxico que ás contas mostrasen a realidade tal cal é. Non vexo ningún motivo racional para a crítica a non ser o feito de que as anticipacións económicas sobre a actividade non tivesen en conta o escenario dun esborralle inmobiliario, sobre todo en Madrid.

INVESTIGAR A TODOS

Un dos grandes  problemas  do goberno do PP, é que unha vez donos da inmensa mayoria do poder neste pais, cando saben dos pufos creados por eles nas Comunidades que gobernaron, estiveron todos estes meses intentando tapar, desviar a atención do que deixaron, pero Bankia desbordar e xa non poden tapalo.

As autoridades europeas, non só tendran que axudar a sacar do lodo a esas entidades financeiras, tambien se é que a xustiza funciona de verdade, as auditorias serven para algo mais que enriquecer aos que as fan , xustificar a uns cantos e volver contarnos os contos das mil e unha noites, que os cidadáns saibamos quen pillou, onde esta, con nomes apelidos, e se pode ser con DNI.

Sen deixarse a un. Xa saben investigar a todos, a Bankia tamén. Sera o único xeito que os cidadáns volvamos crer na democracia, nas institucións democraticas e nos tres poderes do Estado, que agora.. Cando saibamos que pasou pero de verdade nas Caixas, nas administracións, coas empresas, nas compoñendas con " amigos" que calaron con especial responsabilidade dos medios e os que de momento se estan indo de rositas, porque non se atreveron e ademas prescribiron , ese dia os cidadáns deixaremos de ser bos.

Ahi está Camps elevado aos altares nun sector importante da Comunidade Valenciana, e parece que non nos doen os indecentes, só algúns pouquiños. O do xurado popular no seu caso foi unha burla á xustiza, á democracia, á dignidade .

RUBALJOY

O entendemento e a colaboración entre Rajoy e Rubalcaba (RUBALJOY), aínda que desexable e necesaria, a día de hoxe é imposible. Hai un abismo case infranqueable entre as dúas principais forzas políticas españolas. E ese abismo empezouse a abrir desde o mesmo momento en que Jose Luís Rodríguez Zapatero gañou as eleccións en marzo de 2004.
Desde aquela data a oposición do Partido Popular volveuse especialmente agresiva, rifa e visceral; a descualificación pura e dura instalouse permanentemente no discurso de Rajoy e os seus máis inmediatos colaboradores; o PP protagonizou durante os seus case 8 anos de oposición unha triste etapa de crispación e radicalización da vida política en España. Como é lóxico, o Goberno de Zapatero e o PSOE víronse obrigados a responder a este ataque permanente como boamente puideron, a miúdo caendo nunha dialéctica máis ou menos similar, para poder defenderse e contrarrestar a agresividade do partido na oposición.
Daquela longa etapa de áspera confrontación, independentemente dos acertos e fracasos do executivo socialista (nos que agora non desexo entrar), chegouse á situación actual.
O Partido Popular descualificou de tal xeito ao PSOE pola súa xestión da crise que agora nin sequera contemplan a posibilidade de chegar a pactos con eles, a pesar do seu propio fracaso en materia económica, tras estes 5 meses intensísimos nos que nos someteron a un aluvión de medidas de recorte e austeridade. Rajoy prefire seguir só, exhibindo obstinadamente a súa maioría absoluta. Rubalcaba, a pesar da repugnancia que deben sentir no seu propio partido a tender pontes co PP, por puro sentido da responsabilidade ofrece a man e invita ao Goberno a asinar pactos de colaboración, pero neste momento parece moi difícil esa posibilidade.
En resumo, o enorme distanciamento existente entre os dous principais partidos ten unhas raíces claras, que máis aló de posicións ideolóxicas diferentes se cimenta en 8 anos de rifa continuada, máis propia de pelexa de patio de colexio que dun debate profundo, serio, rigoroso e responsable entre profesionais da política, que é o que debería haberse dado entre un goberno e a súa oposición parlamentaria.

SOBERBIA POLÍTICA

Os políticos españois que nos gobernan, sexan da ideoloxía que sexan, son francamente malos. Xa non é que teñan mala prensa, como se adoita dicir, non, é que eles son así, malos, ineptos, torpes e ineficaces para gobernar con claridade un país en grave crise. Porque gobernar con vento a favor, tamén o fago eu. O difícil, o duro, é facelo cando as cousas están francamente mal.

Rajoy queixouse no seu día que non era oído por Zapatero, que propuxo cen emendas ao orzamento e non se aprobou ningunha, co que se desesperaba e criticaba con dureza a Zapatero pola súa intransixencia e polo aceptar a man tendida do PP. Chegou Rajoy ao goberno, Rubalcaba tendeulle a man para chegar a acordos e salvar entre todos ao país e o primeiro que fixo Rajoy foi darlle as costas e nin sequera contestarlle.

Aquí, en España, goberna o rancor, a vinganza, a mala leite, pero non goberna a responsabilidade. Que mellor fose, recordarlle a Rubalcaba e dicirlle: "Cando Ud. era vicepresidente dun goberno que non funcionaba, eu tendinlle a man e cuspiuma, pero agora que as cousas non saen como eu cría acepto as súas suxestións e gobernemos xuntos e en colaboración, polo menos para dar boa imaxe no exterior e poder solucionar os problemas".

De ser así, Rajoy, probablemente gañouse as próximas eleccións. Pero non, España é diferente. Non me fixeches caso a min, eu tampouco a tí. Así nos vai. Sáenz de Santamaría dicía que a curmá de risco chamábase Zapatero, si, pero se apellida Rajoy. Estamos nun tris de que sexamos rescatados, os mercados non se fían de España, o goberno de Rajoy é menos de fiar que unha moeda de tres euros e con todo embárganos a soberbia política e non somos capaces de pornos de acordo entre todos para saír adiante. En Alemaña fixérono cando fixo falta, cando máis o necesitaban, ¿Por que aquí non?. ¿Que nos pasa?. O mellor será que veñan de Bruxelas e dígannos como facelo, coa intervención, xa que os nosos políticos non son capaces.

NOBEIS DE ECONOMÍA

O que diga que sabe de economía mente. Nin un só dos premios Nobel atinó a avisarnos do que se nos viña encima. Do mesmo xeito que, nestes momentos, eses mesmos sisudos teóricos debátense en dous bandos enfrontados sobre cal é a mellor solución para pasar páxina da crise. Mentres uns alíñanse coa Merkel e a súa austeridade, outros apostan por dar un pouco de correa aos países máis castigados.
Con este panorama non resulta estraño que o mesmo día que Moody's rebaixa a cualificación de dezaseis bancos a Bolsa suba grazas ao tirón das entidades crediticias. A única explicación plausible a este feito é que os mercados esperaban ansiosos saber que faría a axencia de cualificación para facer exactamente o contrario. Á fin e ao cabo, nin Moody's nin ningunha outra rebaixaron a cualificación a ninguén no planeta nin tan sequera uns minutos antes de que estalase a crise.
E, tamén neste contexto, resulta ata normal que o Goberno español, preocupado ultimamente en dar unha imaxe de máxima solvencia, encargue un informe independente sobre o estado de Bankia a Goldman Sachs, o que fose banco de investimento e que está na xénese mesma do crack que aínda nos ten dobrados. De igual modo, a resposta dos chamados mercados non se fixo esperar e as accións da entidade, que ata onte tiñan menos valor que un euro grego, rebotaron e subiron ata un 20% nunha sesión.
Os españois estamos aprendendo economía a marchas forzadas. Conceptos como o "corecapital", a "débeda soberana" ou a "deflación" forman xa parte do coñecemento popular e déixanse escoitar con total naturalidade no taxi, o bar ou a cola da panadería. Ata Belén Esteban as solta con naturalidade mentres intenta aprender a colgarse dunha barra de striptease. E é que, ao final, isto é o que nos queda. España só é fértil en premios Nobel de literatura e no resto dos campos o noso palmarés limítase a dous de medicamento, un deles compartido cos norteamericanos (xa que eles pagaban os experimentos de Severo Ochoa, o mérito consideran que é seu).
Con todo, desde agora hai toda unha lexión de candidatos a obter o galardón en Economía e o mellor é que non son alumnos de Yale nin de Oxford, nin tan sequera da Universidade da Coruña, os candidatos son cidadáns capaces de sobrevivir con salarios minúsculos a unha hipoteca, os prazos de coche, o cole do nene, as cañitas do venres pola tarde e, ata, de cando en cando, encher o depósito do utilitario e ata comer.
Millóns de españois demostraron a súa valía para ser distinguidos cun Nobel, ou cando menos, con algunha dirección xeral nunha axencia de cualificación.